Eyyam-ı bahur, yazın çok sıcak günlerini anlatmak için kullanılan bir ifadedir. Yaz aylarında haberlerde sık görülse de tek başına belirli bir şehir için hava tahmini vermez. Sıcakların ne zaman başlayacağını ve kaç gün süreceğini öğrenmek için bulunduğunuz yerin güncel tahminlerine bakmak gerekir.
Eyyam-ı bahur ne demek?
RTÜK Türkçe Telaffuz Sözlüğü, ifadeyi “yazın en sıcak günleri” olarak açıklar. Günlük dilde bunaltıcı yaz sıcaklarını anlatır. Terimin kullanılması, o gün mutlaka sıcaklık rekoru kırılacağı veya bütün illerin aynı derecede etkileneceği anlamına gelmez.
Ne zaman başlar, kaç gün sürer?
Eyyam-ı bahur için yazılan takvim tarihlerini her yıl geçerli bir meteorolojik başlangıç ve bitiş olarak kabul etmemek gerekir. Sıcak hava olayının süresi ve şiddeti bölgeye ve o yılın hava koşullarına göre değişir. Dolayısıyla “bütün kuzey yarımkürede aynı yedi gün sürer” şeklinde bir genelleme doğru değildir.
Örneğin MGM'nin Temmuz 2012 sıcak hava dalgası incelemesi, ağustos dışındaki bir sıcak hava olayını değerlendirir. Korunma önlemlerini yalnızca takvimdeki birkaç güne sınırlamak bu nedenle yeterli olmaz.
Bugün veya gelecek hafta için bilgi arıyorsanız: Meteoroloji Genel Müdürlüğü üzerinden il ve ilçenizi seçin; günlük ve beş günlük tahminlerle meteorolojik uyarıları birlikte okuyun. Haberin yayın tarihi ile uyarının geçerli olduğu tarih aralığını kontrol edin. Bu yazı canlı hava durumu bülteni değildir.
Neden aynı sıcaklık bazen daha bunaltıcı gelir?
Vücudun ısı yükü yalnızca termometredeki değere bağlı değildir. Yüksek nem, düşük hava hareketi, güneş ışınımı, kıyafet ve yapılan fiziksel iş de etkilidir. Nemli havada vücudun ısıyı uzaklaştırması zorlaşabilir; bu yüzden günlük plan yaparken sıcaklıkla birlikte nemi ve dışarıda kalma süresini de değerlendirin. Kaynak: Dünya Sağlık Örgütü: sıcaklık ve sağlık.
Sıcak günlerde nasıl korunabilirsiniz?
- Yürüyüş, alışveriş ve yoğun açık hava işlerini günün daha serin saatlerine alın; gölgede veya serin bir yerde mola verin.
- Güneş alan pencereleri gündüz gölgeleyin. Dışarısı daha serinken evi havalandırın; gerektiğinde serin bir kapalı alana geçin.
- Düzenli su için. Doktorunuz sıvı kısıtlaması verdiyse sıcak havadaki ihtiyacınızı onunla görüşün; herkes için aynı miktarı hedeflemeyin.
- Hafif ve bol kıyafet, şapka ve güneşten korunma kullanın. Çocukları veya hayvanları park edilmiş araçta bırakmayın.
- Yaşlı veya yalnız yaşayan yakınlarınızın durumunu kontrol edin. İlaçlarınızı sıcaktan etkilenmeyecek şekilde saklayın; doktorunuza danışmadan kesmeyin veya değiştirmeyin.
Bebekler, yaşlılar, gebeler, kronik hastalığı olanlar ve açık havada çalışanlar için ayrıca plan yapmak önemlidir. Kaynaklar: DSÖ sıcak hava önerileri ve CDC sıcaklık ve sağlık rehberi.
Hangi belirtilerde yardım gerekir?
Baş dönmesi, baş ağrısı, bulantı ve belirgin güçsüzlük sıcakla ilişkili olabilir. Aktiviteyi bırakıp serin bir yere geçin ve gerektiğinde sağlık desteği alın. Bilinç kaybı veya bilinçte bozulma gibi belirtiler varsa 112'yi arayın; sıcak çarpması acil bir durumdur.
Yardım gelene kadar kişiyi güvenli biçimde gölgeye veya serin bir yere alın, gereksiz giysileri gevşetin ve soğuk, ıslak bezlerle serinletmeye başlayın. Yanında kalıp durumunu izleyin ve acil yardım görevlisinin talimatlarını uygulayın. Kaynak: DSÖ sıcak çarpmasında yapılacaklar. Bu bölüm genel bilgilendirmedir; tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz.
Günlük planı sıcaklığa göre uyarlama örneği
Öğle saatlerine yürüyüş ve uzun bir açık hava gezisi koyduğunuzu düşünün. Önce bulunduğunuz ilçenin tahminini ve uyarılarını kontrol edin. Koşullar uygunsa yürüyüşü daha serin bir saate taşıyın, öğle bölümünü serin bir kapalı alanda geçirin ve dönüşte suya erişebileceğiniz bir rota seçin. Şiddetli sıcak uyarısında açık hava planını ertelemek gerekebilir.
Çocukla seyahat ederken mola ve konaklama planı için çocukla tatil rehberine de bakabilirsiniz. Kamp veya doğa gezisi öncesinde yerel giriş ve ateş yasaklarını ayrıca kontrol edin; sıcak hava haberi, bölgedeki güncel kuralların yerine geçmez.
